AMAZON VÀ BÀI TOÁN LOGISTICS KHI XÂM NHẬP THỊ TRƯỜNG BÁN LẺ THỰC PHẨM



  • Một bức ảnh tập hợp một số loại thực phẩm và cây trồng để bán bên trong Whole Foods Market ở khu Manhattan của thành phố New York. (Ảnh: Reuters)

    Amazon.com mua lại nhà cung cấp thực phẩm cao cấp Whole Foods Market có thể là một trong những bước đi đầu tiên hướng tới thị trường thực phẩm bao gồm cả thực phẩm tươi sống
    Hoạt động kinh doanh trực tuyến có thành công hay không phụ thuộc vào khả năng khai thác hiệu quả dịch vụ logistics trong nước, một trong những điểm khó nhất cần được giải quyết trong vấn đề vận tải.
    Natan Reddy, nhà phân tích của CB Insights, cho biết: "Phân phối thực phẩm tươi sống là một ngành kinh doanh cực kỳ phức tạp và có tỷ suất lợi nhuận rất thấp, đặc biệt là do tính chất dễ bị hư hỏng của các mặt hàng. "Nó có thể khiến một công ty như Amazon phải tiêu tốn một nguồn lực vô cùng lớn và quy mô của doanh nghiệp có thể giải quyết vấn đề này." Mặc dù Amazon vẫn chưa chinh phục được thị trường bán lẻ thực phẩm, tuy nhiên với nguồn lực sẵn có, công ty hoàn toàn có khả năng làm được. Công ty đã xây dựng các hệ thống thương mại điện tử, giao hàng nhanh, vận chuyển miễn phí, và quá trình này đã tác động làm thay đổi mô hình tiêu dùng. John Larkin, nhà phân tích logistics của tập đoàn Stifel Financial Corp cho biết: "Hãy nhìn vào mạng lưới các trung tâm phân phối và chu trình xử lý đơn hàng hoàn chỉnh tương đối ngắn mà họ tạo ra để có được cái nhìn chính xác về những thành công trong chuỗi logistics mà công ty này đạt được"
    Nhưng đó là với hàng hoá đóng gói như sách, đồ may mặc và hàng gia dụng. Logistics cho thực phẩm tươi sống đã là một thách thức lớn với cuộc cách mạng thương mại điện tử. Hầu hết các nỗ lực để thực hiện logistics cho mặt hàng thực phẩm đều thất bại. Có thể kể đến HomeGrocer.com - một công ty khởi nghiệp từ Bellevue, Wash - là một trong những công ty đầu tiên kinh doanh trong lĩnh vực siêu thị trực tuyến. Nó ra mắt vào năm 1997, cung cấp cho người tiêu dùng sự lựa chọn và giá cả tương đương với các cửa hàng thực phẩm truyền thống. Công ty chủ yếu tập trung đầu tư lớn vào trang web, sản phẩm với chất lượng cao, trung tâm phân phối và vận chuyển. Tuy nhiên, năm 2000 công ty thiếu hụt vốn và cuối cùng nó đã sụp đổ vì không thể tiếp tục duy trì chi phí hoạt động. HomeGrocer cuối cùng bị mua lại bởi Amazon và không thể tự thực hiện việc kinh doanh. Hiện tại, nó như một lời nhắc nhở cho Amazon về thách thức của hoạt động logistics thực phẩm tươi sống.
    Các công ty kinh doanh và giao hàng thực phẩm phải đặt ra mức giá cao để trang trải chi phí cho hoạt động vận chuyển, phân phối. Điều này gây khó khăn cho việc mở rộng tập khách hàng mới bởi tập khách hàng của công ty chủ yếu là những người tiêu dùng có thu nhập cao và sẵn sàng chi trả cho những tiện ích mà các công ty trên mang lại.
    Reddy nói: "Dịch vụ vẫn chưa đạt tới mức mà khách hàng sẵn sàng trả mức phí cao để tiêu dùng thường xuyên. Mô hình kinh doanh này cần có một sự thay đổi đột phá để thực sự có thể cạnh tranh với các cửa hàng thực phẩm truyền thống."
    Xử lý chuỗi cung ứng là chìa khóa để giải quyết vấn đề đó.
    "Đây là thị trường 40 tỷ USD, nhưng nó rất phức tạp về phương thức vận chuyển", ông Tom Finkbiner, đồng sáng lập hãng vận tải lạnh, Tiger Cool Express cho hay. “Thật khó để quản lý việc lưu kho và giao hàng tận nhà đối với các loại thực phẩm tươi sống khi tất cả đều có thời hạn sử dụng khác nhau. Rau củ hoặc quả mọng phải trải qua quá trình vận chuyển và đến tay khách hàng trong vòng 15 ngày. Các sản phẩm có thời hạn sử dụng ngắn hơn như quả mọng và rau lá có thể khiến các nhà bán lẻ thiệt hại đến 1.000USD/ngày do hư hỏng, Finkbiner nói. Các mặt hàng lưu trữ lâu hơn, chẳng hạn như trái cây và nho, sẽ kéo dài từ 15 đến 30 ngày. Một số loại thực phẩm dễ bảo quản và vận chuyển hơn như khoai tây, hành tây và cà rốt có thể được giữ trong kho khô và không phải chú ý quá đến thời gian. Điều này là rất phức tạp bởi phải chú ý cả đến khoảng thời gian trước khi thực phẩm tươi sống được đưa đến cho bộ phận giao hàng,” Finkbiner nói.
    Ví dụ trường hợp người tiêu dùng muốn mua cà chua cả 365 ngày trong năm, các cửa hàng thực phẩm ở Chicago, Boston và New York nhập cà chua của họ từ Florida, Mexico và California, những nơi này có mùa thu hoạch khác nhau. Florida cung cấp cà chua trong những tháng đầu tiên của năm và sau đó chuyển sang Mexico. Vào đầu mùa hè, California cung cấp và doanh nghiệp quay trở lại nhập từ Florida vào đầu mùa đông. Phần còn lại của năm, cà chua được nhập từ xa hơn nữa. Việc giữ cho nguồn hàng luôn có sẵn và việc quản lý thời gian trước khi giao tới bộ phận giao hàng tốn chi phí khá cao.


    Xe tải Amazon Fresh trên Đồi Capitol. (Ảnh: Flickr)

    Ngành công nghiệp vận tải sẽ sớm phải đối mặt với một trở ngại khác mà tất cả các nhà bán lẻ thực phẩm tươi sống không hề mong muốn. Các quy định của liên bang cho phép sử dụng các thiết bị điện tử hoặc ELD, theo dõi thời gian mà các lái xe tải đi trên đường để đảm bảo họ tuân thủ luật lệ, quy định này sẽ có hiệu lực vào tháng 12. Việc này có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển các loại hàng hoá dễ hư hỏng trong khoảng cách xa. Sẽ chỉ có rất ít lựa chọn cho các hãng vận tải để xem xét, Larkin nói. Đội vận chuyển nhanh gồm một xe tải với hai lái xe có khả năng chạy 22 giờ mỗi ngày, là một giải pháp, nhưng đội ngũ lái xe chuyên nghiệp như vậy không nhiều vì rất khó để “tìm kiếm, đào tạo, nâng cao và giữ chân”. Các lựa chọn khác bao gồm "sử dụng mạng lưới vận tải đa phương thức được thiết kế ban đầu cho UPS, và hàng không nội địa, vận tải hàng không rất đắt. Larkin cho biết: "Với việc tiếp cận vốn đầu tư chi phí thấp và sự đảm bảo lâu dài từ các nhà đầu tư, Amazon có nguồn lực đủ mạnh để không bị ảnh hưởng bởi các tác động như vậy”. Amazon nhận thấy chuỗi cung ứng mà hãng đã dùng để phân phối sách, đồ điện tử và những hàng hóa “cứng” khác không phù hợp với thực phẩm vốn là loại hàng hóa khó chiều hơn. Nếu vẫn duy trì cách làm cũ, Amazon sẽ không thể làm thỏa mãn những khách hàng luôn muốn tự tay chọn từng mớ rau hay quả táo thay vì vào đặt hàng trực tuyến. Trong suốt 1 thập kỷ qua, dịch vụ giao thực phẩm đến tận nhà Amazon Fresh là một trong những nỗi thất vọng hiếm có mà Amazon từng trải qua. Tuy nhiên việc mua lại Whole Foods đã thể hiện tính linh hoạt của Amazon cũng như cái đầu thông minh của CEO, đồng sáng lập Jeff Bezos
    Cathy Roberson, chuyên gia phân tích của công ty tư vấn Logistics Trends and Insights nói: "Có rất nhiều thứ Amazon có thể làm với việc mua lại Whole Foods. Whole Foods đã là 1 thương hiệu có chỗ đứng vững chắc, có nhóm khách hàng trung thành là tầng lớp thu nhập cao khá phù hợp với phân khúc khách hàng mà Amazon đang phục vụ (đặc biệt là 80 triệu thuê bao Amazon Prime). Whole Foods có thể trở thành một cửa hàng tốt để giới thiệu nhãn hiệu riêng của Amazon - có thể thay thế cho nhãn hiệu 365 - và điều này giúp cạnh tranh với các cửa hàng thực phẩm giảm giá của Đức là Aldi và Lidl tại thị trường Hoa Kỳ, Roberson nói. "Nhãn hiệu riêng cũng là một cơ hội. Khách hàng của Whole Foods đều có khả năng trở thành khách hàng của Amazon - sẽ cung cấp cho người khổng lồ bán lẻ trực tuyến một hệ thống dữ liệu khách hàng sắn có. Dịch vụ đăng ký mua thực phẩm trực tuyến Amazon Fresh dành cho thành viên của Amazon Prime-gói nâng cấp thành viên với mức phí $99/ năm hay $10.99/tháng dành cho thành viên đăng ký gói dịch vụ VIP, được ưu đãi về vận chuyển, thành viên Prime sẽ được vận chuyển miễn phí trong vòng 2 ngày ( Free Two-day shipping) với hầu hết tất cả các mặt hàng bán trên Amazon. Đối với tài khoản thường bạn phải mua hàng trên $35 mới được miễn phí vận chuyển với thời gian giao hàng từ 3 -8 ngày. Còn nếu mua hàng dưới $35 sẽ bị tính phí vận chuyển khoảng $4 – $10. Amazon Fresh trước tiên sẽ thực hiện dịch vụ giao thực phẩm đến tận nhà đối với những khách hàng đăng ký dịch vụ giao hàng nhanh trong ngày Amazon Prime. Với khoản phí bổ sung 6,99 bảng (10,10 USD)/tháng, họ có thể nhận được các mặt hàng thực phẩm tươi giao tận cửa đối với những đơn hàng trị giá từ 40 USD trở lên. Amazon Fresh cũng được giới hạn khai thác thị trường là các đô thị cụ thể như Los Angeles, San Francisco, San Diego, New York, Philadelphia, Boston, Chicago và Dallas.
    Ngoài ra, không phải tất cả các loại sản phẩm tươi - đặc biệt là trong danh mục hữu cơ - đều có sẵn để phân phối trong cùng một mục với hàng hoá khác. Đó là vì việc vận chuyển các sản phẩm hữu cơ là một quá trình khó khăn cần được tách riêng để theo dõi số lượng, nhu cầu từ đó cập nhật cho người trồng, người vận chuyển và người bán lẻ. Vì hầu hết các sản phẩm hữu cơ và các nông sản địa phương đều được trồng ở các trang trại quá nhỏ, không thể tạo ra hệ thống vận chuyển hàng hóa dây chuyền lớn, cần phải có nhiều xe chở hàng đa năng, đòi hỏi nhiều thời gian hơn.
    Theo Neilsen, một công ty nghiên cứu xu hướng tiêu dùng, doanh thu hàng năm của các sản phẩm hữu cơ ở Hoa Kỳ tăng 13,1% trong khoảng từ tháng 7 năm 2015 và năm 2016. Amazon hướng tới xây dựng 1 công ty giao đến tận nhà khách hàng mọi thứ, với mức giá hợp lý nhất với thời gian ngắn nhất có thể và hiện tại mục tiêu của công ty là tập trung vào thị trường thực phẩm bao gồm cả thực phẩm hữu cơ. Việc mua lại Whole Foods Market - chuỗi siêu thị Hoa Kỳ chuyên về thực phẩm không chất bảo quản, màu sắc, hương vị, chất làm ngọt và chất béo hydro hóalà minh chứng rõ ràng nhất. Thị trường này hiện đang cạnh tranh gay gắt, Wal-Mart Stores đã đầu tư đáng kể vào mô hình tìm kiếm nguồn cung ứng và logistics cho các sản phẩm tươi sống. Trung tâm phân phối tổng hợp của công ty tại Colton, Calif, nhận các sản phẩm tươi đầu vào từ các thung lũng Central Valley của California, và từ đó, xe tải trái cây và rau được lắp ráp và di chuyển hàng ngày đến 41 trung tâm phân phối khác. Gần đây, Wal-Mart đã mua lại hàng loạt công ty khởi nghiệp bao gồm công ty thương mại điện tử Jet.com với giá 3,3 tỉ đô la Mỹ và đang thử nghiệm dịch vụ giao hàng trong ngày. “Amazon hoạt động thực sự hiệu quả. Chúng tôi chắc chắc phải dành sự tôn trọng đối với họ và chúng tôi có kinh nghiệm cạnh tranh với Whole Foods”, Steve Schmitt, Phó chủ tịch phụ trách quan hệ đầu tư của Wal-Mart, nói trong cuộc trò chuyện với các cổ đông vào hồi đầu tháng 8. “Walmart là nhà bán lẻ số một vào năm 2017, một vị trí mà công ty đã nắm giữ trong cả "thập kỷ"”, theo Hiệp hội Bán lẻ Quốc gia. "Tuy nhiên, nếu như có bất kỳ đối thủ cạnh tranh nào có thể vượt qua mạng lưới Walmart, nó chỉ có thể là sự kết hợp giữa Amazon và Whole Foods". Roberson nói: "Tất cả các hoạt động cạnh tranh này đều mang lại lợi ích đối với người tiêu dùng. Cạnh tranh trên thị trường sẽ làm giảm chi phí và buộc các cửa hàng như Kroger và Publix phải nỗ lực nhiều hơn nữa."


Log in to reply